بهترین مکان‌ها برای ساخت نیروگاه برق آبی در ایران

در این مقاله از همیار سولار به بررسی محل‌های مناسب برای احداث نیروگاه‌های برق آبی در ایران می‌پردازیم. همچنین توضیح می‌دهیم که نیروگاه برق آبی چگونه کار می‌کند و برق از چه طریقی در این نیروگاه‌ها تولید می‌شود.

اساس تولید انرژی در این سیستم‌ها، استفاده از انرژی جنبشی آب و اختلاف ارتفاع (هد) است که باعث چرخش توربین‌ها و در نهایت تولید برق می‌شود.

نحوه کار نیروگاه برق آبی

در تولید انرژی برقابی، آب جمع‌آوری یا ذخیره شده در ارتفاعات بالاتر از طریق لوله‌های بزرگ یا تونل‌ها (آبگیر) به ارتفاعات پایین هدایت می‌گردد. اختلاف ارتفاع در مسیر آب «هد» (head) نامیده می‌شود. جریان آب در انتهای مسیر باعث چرخش توربین‌ها می‌گردد.

خرید تضمینی برق از نیروگاه های برق آبی

بر اساس مصوبه وزارت نیرو، برق تولیدی از نیروگاه های برق آبی بر روی رودخانه ها به قیمت ۳۸۰۰ ریال بر کیلووات ساعت و برق تولیدی بر روی خطوط انتقال آب و فاضلاب و تاسیسات جانبی سدها ۳۲۵۰ ریال برکیلووات ساعت خریداری خواهد شد. شایان ذکر است که سایر بندهای مصوبه شماره۹۵/۱۴۲۷۳/۳۰/۱۰۰ مورخ۱۳۹۵/۲/۱۹ در خصوص خرید تضمینی برق همچنان جاری می باشد.

همچنین جهت دریافت این مصوبه جزئیات کامل قرارداد خرید تضمینی برق کلیک کنید

انواع محل های مناسب برای نیروگاه برق آبی

نیروگاه های آبی را در چهار دسته بندی می توان نصب کرد :

1.تاسیسات جانبی سد ها : پای سد از سر ریز و یا بند انحرافی و مجرای آب به کارگاه توربین برای تولید برق است.

2.در مسیر خطوط و کانال های انتقال آب : این خطوط در اختیار شرکت های آب منطقه ای و شرکت های آب و فاضلاب می باشد. فرصت های مناسب موجود در این دسته بندی شامل تصفیه خانه، قبل از مخازن و پیش از شهرها می باشد.

3.شبکه ی توزیع شهری : در شهرهای شیبدار از هد فشاری و ایجاد شده به دلیل اختلاف ارتفاع بین مخازن و شیب خطوط لوله برای تولید برق استفاده می شود. به عنوان مثال شهر تهران با 900 شیر فشار شکن پتانسیل نصب هشتاد مگاوات برقابی کوچک ازین روش را دارا است. البته این روش نیازمند فناوری های روز می باشد و به نسبت سایر روش ها پر هزینه تر و هایتک تر است.

4.رودخانه های کل کشور : رودخانه ها فرصت مناسب برای نیروگاه های آبی هستند. اغلب رودخانه ها تحت مدیریت شهرداری، جهاد کشاورزی و سازمان منابع طبیعی کشور می باشند.

با توجه به نکات فوق پتانسیل های کشور در 15 استان به شرح زیر می باشند :

پتانسیل های آذربایجان شرقی برای نیروگاه تجدیدپذیر برق آبی

همچنین این استان دارای 61 سد و آب بند کوچک و بزرگ مناسب برای احداث نیروگاه آبی می باشد.

پتانسیل سنجی استان آذربایجان غربی برای نیروگاه های تجدیدپذیر برق آبی

همچنین این استان حدود 25 سد و آب بند مناسب برای احداث نیروگاه آبی دارد.

پتانسیل سنجی استان خراسان جنوبی برای نیروگاه های برق آبی

همچنین این استان دارای 12 سد مناسب برای احداث نیروگاه آبی می باشد.

پتانسیل سنجی استان فارس برای نیروگاه های برق آبی

همچنین با وجود 11 سد در این استان فرصت مناسبی برای احداث نیروگاه های آبی می باشد.

البته این استان پیشتاز احداث نیروگاه های فتوولتائیک خورشیدی در کشور می باشد.

پتانسیل سنجی استان گیلان برای نیروگاه برق آبی

همچنین برای احداث نیروگاه های برق آبی مقیاس بزرگ می توان از سد سقالکسار تحت مدیریت جهاد کشاورزی و سد سفید رود تحت مدیریت آب منطقه ای گیلان نیز استفاده کرد که دارای فرصت مناسبی برای این کار می باشد.

پتانسیل سنجی استان خراسان شمالی برای نیروگاه برق آبی

• رود اترک در نقطه ی جغرافیایی 56.6886,37.7050 دارای یک سایت مناسب برای احداث نیروگاه آبی می باشد.
• تصفیه خانه ی بجنورد نیز نقطه ای مناسب برای احداث نیروگاه آبی می باشد.

همچنین این استان دارای 6 سد مناسب برای احداث نیروگاه های آبی مقیاس بزرگ است.

پتانسیل سنجی استان سیستان و بلوچستان برای نیروگاه های آبی

• رود بمپور در نقطه ی جغرافیایی 60.3959,27.1687
• رود یاهو کلات در نقطه ی جغرافیایی 61.4105,25.7018
• رود هیرمند در نقطه ی جغرافیایی 61.4862,30.9698
• رود هلمند در نقطه ی جغرافیایی 61.6695,30.8568
• تصفیه خانه ی کیدانی
• تصفیه خانه ی آب زاهدان
• همچنین این استان دارای 24 سد مناسب برای احداث نیروگاه برقابی بزرگ می باشد.

پتانسیل سنجی استان خراسان رضوی برای نیروگاه های برق آبی

ابتدا به سه الویت برای احداث نیروگاه برقابی در این استان می پردازیم :

• رود اترک در نقطه ی جغرافیایی 37.1642,58.7031
• و تصفیه خانه ی آب مشهد
• سد دوستی

نکته ی قابل توجه برای استان خراسان رضوی وجود سد و آب بندهای فراوان این استان می باشد که تقریبا در تمام شهرستان های این استان موجود می باشند.

پتانسیل سنجی استان کرمان برای احداث نیروگاه های آبی

علاوه بر 6 سدی که در این استان موجود هستند و برای احداث نیروگاه برقابی مقیاس بزرگ مناسب هستند و تصفیه خانه های این استان که پتانسیل بالقوه برای میکروتوربین می باشند هلیل رود در مختصات 28.8414,57.4622 نیز دارای پتانسیل مناسب می باشد.

پتانسیل سنجی استان بوشهر برای احداث نیروگاه آبی

علاوه بر تصفیه خانه ی آب کوثر، سد تنگ ارم و سد رئیس علی پتانسیل بالقوه برای احداث نیروگاه آبی البته در مقیاس بالا می باشند.

پتانسیل سنجی استان اردبیل برای احداث نیروگاه آبی

این استان همچنین دارای 35 سد مناسب برای احداث نیروگاه آبی بزرگ می باشد.

نقاط مناسب در استان هرمزگان برای احداث نیروگاه برق آبی

وضعیت نیروگاه‌های برق آبی در ایران (بهره‌برداری و مجوزها)

طبق گزارش‌های منتشر شده توسط سازمان ساتبا، تا تیرماه ۱۳۹۸ لیستی از نیروگاه‌های تجدیدپذیر (شامل برق آبی، بادی و خورشیدی) که به بهره‌ برداری رسیده‌اند منتشر شده است. بخش قابل توجهی از این نیروگاه‌ها با سرمایه‌گذاری خصوصی و با قرارداد خرید تضمینی برق ایجاد شده‌اند.

توان نامی نیروگاه‌های بهره‌ برداری‌ شده در ایران تا آن تاریخ حدود 739 مگاوات بوده که بخشی از آن مربوط به نیروگاه‌های برق‌ آبی کوچک و متوسط است.

لیست این نیروگاه‌ها، به‌ همراه لیست پروژه‌های دارای قرارداد خرید تضمینی و نیز متقاضیان دارای پروانه احداث، از طریق سایت ساتبا در دسترس قرار دارد.

• دانلود لیست نیروگاه های تجدیدپذیر در حال بهره داری در ایران
• دانلود لیست نیروگاه های دارای قرارداد خرید تضمینی برق
• دانلود لیست متقاضیان احداث نیروگاه دارای پروانه احداث

جمع‌ بندی و فرصت‌های سرمایه‌ گذاری در نیروگاه‌های برق آبی

با توجه به پتانسیل بالا در مناطق مختلف ایران و حمایت‌های دولتی نظیر قراردادهای خرید تضمینی برق، فرصت‌های مناسبی برای سرمایه‌گذاری در حوزه نیروگاه‌های برق آبی فراهم شده است. متقاضیان می‌توانند با بررسی ظرفیت استان‌ها، اقدامات لازم برای دریافت مجوزها و شروع فرآیند احداث نیروگاه را انجام دهند.