مقایسه پنل خورشیدی ۶۰ و ۷۲ سلولی | تفاوت، کاربرد و نکات نصب

در این مقاله قصد داریم به مقایسه دو نوع پرکاربرد از پنل‌های خورشیدی بپردازیم:

پنل خورشیدی ۶۰ و ۷۲ سلولی. پنل‌های ۶۰ سلولی معمولاً روی سقف خانه‌ها نصب می‌شوند، در حالی که پنل‌های بزرگ‌تر ۷۲ سلولی عمدتاً در نیروگاه‌ها و مزارع خورشیدی به‌ کار می‌روند.

پنل‌های ۶۰ سلولی حدود ۱ متر در ۱۶۵ سانتی‌متر هستند، در حالی که پنل‌های ۷۲ سلولی با ابعاد تقریبی ۱ متر در ۲ متر، فضای بیشتری را پوشش می‌دهند. این تفاوت باعث می‌شود انتخاب نوع پنل بسته به پروژه، کاربرد و شرایط نصب بسیار مهم باشد.

برای آشنایی بیشتر با انواع پنل‌ها و نکات انتخاب، راهنمای جامع خرید پنل خورشیدی در ایران را مطالعه کنید.

هرچند پنل‌های ۷۲ سلولی معمولاً برای کاربردهای نیروگاهی در نظر گرفته می‌شوند، در صورت نصب صحیح می‌توانند روی سقف خانه‌ها هم استفاده شوند. اما در عمل همیشه این اتفاق نمی‌افتد؛ چون یک چالش مهم در نصب این پنل‌ها، نصب صحیح گیره‌های نگهدارنده (کلمپ‌ها) است. اگر گیره‌ها در موقعیت درست قرار نگیرند، هم پنل آسیب می‌بیند، هم گارانتی شرکت تولیدکننده باطل می‌شود.

در ادامه این مقاله:

• معایب اصلی پنل‌های ۷۲ سلولی را مرور می‌کنیم
• تنها مزیت بالقوه آن‌ها را بررسی می‌کنیم
• و توضیح می‌دهیم چرا در نصب سیستم‌های خورشیدی ارزان‌قیمت باید با دقت بیشتری عمل کرد

آیا می‌دانستید؟

پنل‌های ۷۲ سلولی فقط حدود ۲۰٪ بزرگ‌تر از پنل‌های معمولی هستند و پیچیدگی خاصی در ظاهر ندارند؛ اما همین ۲۰٪ می‌تواند تفاوت زیادی در نصب، هزینه و عملکرد ایجاد کند.

پانل‌های نیمه‌ برش شده ۱۴۴ سلولی چه تفاوتی دارند؟

یکی از مفاهیم رایج در طراحی پنل‌های خورشیدی، نیمه‌برش کردن سلول‌ها برای افزایش راندمان است. به‌عنوان مثال، پنل‌های ۱۴۴ سلولی در واقع همان پنل‌های ۷۲ سلولی هستند که سلول‌های آن‌ها از وسط برش خورده‌اند. این برش باعث می‌شود تلفات الکتریکی کاهش پیدا کند و در نتیجه راندمان کلی پنل کمی افزایش یابد.

در واقع، هرچیزی که درباره پنل ۷۲ سلولی گفته می‌شود، تقریباً برای پنل ۱۴۴ نیمه‌برشی هم صدق می‌کند. البته میانگین عملکرد این دو نوع پنل تفاوت جزئی با هم دارد، ولی اصول طراحی، نصب و چالش‌های فنی‌شان بسیار نزدیک است.

معایب اصلی پنل‌های خورشیدی ۷۲ سلولی برای نصب خانگی

پنل‌های خورشیدی ۷۲ سلولی با اینکه توان بالاتری تولید می‌کنند، اما برای نصب روی سقف خانه‌ها همیشه گزینه ایده‌آلی نیستند. سه دلیل اصلی برای این موضوع عبارت‌اند از:

• ابعاد بزرگ: اندازه بزرگ پنل‌ها باعث می‌شود چیدمان آن‌ها روی سقف محدود و گاهی ناممکن شود.
• وزن بالا: این پنل‌ها سنگین‌تر هستند (حدود ۲۲.۵ کیلوگرم) که حمل، نصب و مهار آن‌ها را برای نصاب‌ها سخت‌تر و خطرناک‌تر می‌کند.
• نقاط نصب کلمپ محدود: تفاوت در محل نصب گیره‌ها (کلمپ) باعث می‌شود نصب دقیق‌تر و حساس‌تری نیاز باشد. در صورت نصب نادرست، گارانتی محصول هم از بین می‌رود.

چالش نصب پنل بزرگ روی سقف‌های کوچک

یکی از مشکلات مهم پنل‌های بزرگ‌تر این است که چیدمان آن‌ها روی سقف‌های محدود، بهینه نیست. برخلاف پنل‌های ۶۰ سلولی که امکان چیدمان منعطف‌تری دارند، پنل‌های ۷۲ سلولی فضای بیشتری اشغال می‌کنند و اغلب باعث ایجاد فضاهای خالی بدون استفاده می‌شوند.

در نتیجه، ممکن است در یک سقف مشخص، استفاده از چند پنل کوچک ۶۰ سلولی در مجموع توان بیشتری تولید کند تا چند پنل ۷۲ سلولی بزرگ که بخشی از سقف را بلااستفاده باقی می‌گذارند.

نصب دشوار پنل‌های سنگین برای پیمانکاران

یکی از چالش‌های مهم پنل‌های ۷۲ سلولی، وزن بالای آن‌هاست. این پنل‌ها معمولاً حدود ۲۲.۵ کیلوگرم وزن دارند، در حالی که پنل‌های ۶۰ سلولی حدود ۱۹ کیلوگرم هستند. شاید اختلاف ۳.۵ کیلوگرمی زیاد به‌نظر نرسد، اما در هنگام جا به‌ جایی و نصب روی سقف، این وزن اضافه کاملاً محسوس و خسته‌کننده است.

نصاب‌ها هنگام نصب تعداد زیادی پنل سنگین روی پشت‌بام، بیشتر در معرض آسیب به عضلات و مفاصل هستند. همچنین پنل‌های بزرگ‌تر در برابر باد مقاومت بیشتری دارند، که مهار کردن آن‌ها را دشوارتر و خطرناک‌تر می‌کند.

از نظر حمل‌ و نقل هم استفاده از پنل‌های سبک‌تر و کوچک‌تر در تعداد بیشتر، معمولاً ایمن‌تر و کم‌خطرتر از جابه‌جایی چند پنل بزرگ و سنگین است.

نکته مثبت اینکه وزن بیشتر پنل‌های ۷۲ سلولی معمولاً برای سقف‌ها مشکلی ایجاد نمی‌کند؛ چون می‌توان بار را در سطح وسیع‌تری پخش کرد، مشابه پنل‌های ۶۰ سلولی.

اگر قصد دارید از سیستم خورشیدی برای آبیاری یا کشاورزی استفاده کنید، پیشنهاد می‌کنیم پیش از خرید پمپ آب خورشیدی، شرایط نصب و انتخاب پنل مناسب را با دقت بررسی کنید.

محدودیت در نقاط نصب کلمپ‌ها

یکی از چالش‌های مهم پنل‌های خورشیدی ۷۲ سلولی، محدود بودن نقاط مجاز برای نصب کلمپ (گیره نگهدارنده) است. این موضوع در بسیاری از مدل‌ها باعث دردسر پیمانکاران شده، چون برخلاف پنل‌های ۶۰ سلولی که انعطاف بیشتری دارند، برخی مدل‌های ۷۲ سلولی فقط در حاشیه‌های خاصی قابل نصب هستند.

در مواردی هم منطقه‌ی مجاز برای نصب کلمپ آن‌قدر کوچک است که فضای کافی برای تنظیم، بررسی و عیب‌یابی باقی نمی‌گذارد. همین موضوع ریسک نصب اشتباه را افزایش می‌دهد.

اگر گیره‌ها در موقعیت غیرمجاز نصب شوند:

• ممکن است پنل در برابر باد خم شود یا بشکند
• گارانتی محصول لغو می‌شود چون شرکت سازنده رعایت دستورالعمل نصب را الزامی می‌داند

در برخی کشورها مثل استرالیا، قانون مصرف‌کننده پیمانکار را موظف می‌داند در صورت نصب اشتباه، مسئولیت را بپذیرد. اما در عمل، اگر دستورالعمل سازنده رعایت نشده باشد، شرکت تولیدکننده هم هیچ مسئولیتی قبول نمی‌کند.

اهمیت استفاده از راهنمای نصب برای تعیین نقاط کلمپ

برای اینکه بدانید کجا و چگونه باید گیره‌های نگهدارنده (کلمپ‌ها) را روی پنل خورشیدی نصب کنید، حتماً باید به راهنمای نصب رسمی سازنده مراجعه کنید. این فایل‌ها معمولاً در وب‌سایت شرکت‌های تولیدکننده پنل در بخش «مرکز دانلود» یا «دانلود راهنما» قرار دارند.

به‌عنوان مثال، شرکت JinkoSolar که یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان پنل خورشیدی در جهان است، در راهنمای نصب ماژول‌های خود، دقیقاً مشخص کرده که مناطق مجاز نصب کلمپ در پنل‌های ۷۲ سلولی کجاست.

برای مشاهده کامل مشخصات فنی و نقاط نصب کلمپ، می‌توانید فایل PDF راهنمای نصب پنل جینکو سولار را از سایت همیار سولار دانلود و بررسی کنید.

متأسفانه بسیاری از پیمانکاران داخلی به این راهنماها توجه نمی‌کنند، در حالی که اشتباهاتی مثل راه رفتن روی پنل‌ها یا نصب اشتباه کلمپ‌ها ممکن است باعث شکستگی‌های میکروسکوپی در سلول‌ها شود؛ آسیب‌هایی که با چشم دیده نمی‌شوند اما راندمان سیستم را به‌شدت پایین می‌آورند.

بررسی فنی مناطق کلمپ در پنل‌های ۷۲ سلولی طبق راهنمای نصب

طبق راهنمای نصب رسمی پنل جینکو سولار، برای پنل‌های خورشیدی ۷۲ سلولی، دو حالت فشاری بررسی شده:

یکی فشار باد معمولی (2400 پاسکال) و دیگری فشار باد شدید (5400 پاسکال).

با توجه به جدول راهنما:

• پنل‌های ۷۲ سلولی در گروه‌های ۵، ۶، ۷ و ۸ قرار می‌گیرند
• برای نصب در مناطق با باد شدید، باید به داده‌های 5400 Pa توجه شود
• محل مجاز نصب کلمپ در این حالت، حدود ۲۰ سانتی‌متر از لبه‌هاست، یعنی ۱۰٪ از طول پنل

این عدد نسبت به پنل‌های ۶۰ سلولی که معمولاً محل نصب کلمپ‌ شان ۱۴ سانتی‌متر یا ۸٪ از طول پنل است، بهینه‌تر و ایمن‌تر در نظر گرفته شده.

نتیجه: پنل‌های ۷۲ سلولی در صورت رعایت دقیق محل کلمپ، پایداری مناسبی در برابر باد خواهند داشت.

مقایسه مناطق کلمپ در پنل‌های برند REC و Trina

برخی از برندهای تولیدکننده پنل خورشیدی ۷۲ سلولی، در طراحی مناطق مجاز نصب کلمپ، تفاوت‌های قابل‌توجهی دارند که مستقیماً بر کیفیت و سهولت نصب تأثیر می‌گذارد.

پنل‌های REC Solar

در مدل‌های REC Peak Energy، ناحیه مجاز برای نصب کلمپ فقط ۱۰ سانتی‌متر (حدود ۵٪ از طول پنل) است. این فضا برای مانور، نصب دقیق و عیب‌یابی بسیار محدود است و احتمال بروز خطا را افزایش می‌دهد.

پنل‌های Trina Solar

راهنمای نصب این برند در حالت فشار باد ۲۴۰۰ پاسکال اطلاعات محدودی ارائه می‌دهد. با این حال، در یک نسخه دیگر از دستورالعمل نصب مربوط به فشار باد ۵۴۰۰ Pa، اشاره شده که گیره‌ها باید در فاصله‌ای بین یک‌هشتم تا یک‌چهارم طول پنل از لبه‌ها نصب شوند.

این فاصله معادل حدود ۲۴.۵ سانتی‌متر (یا ۱۲.۵٪ از طول پنل) است که نسبت به برندهایی مثل REC فضای بیشتری برای نصب فراهم می‌کند. این تفاوت باعث می‌شود پنل‌های Trina پایداری بالاتری در برابر باد داشته باشند و نصب آن‌ها برای پیمانکاران راحت‌تر و مطمئن‌تر باشد.

پنل‌های Trina فضای بهتری برای نصب و اطمینان از پایداری دارند، در حالی که REC با فضای محدودتر، دقت بالاتری در نصب نیاز دارد.

توصیه برند Canadian Solar برای نصب با ۶ کلمپ

طبق راهنمای نصب برند Canadian Solar، برای ماژول‌های بزرگ مانند مدل CS1U-MS، استفاده از ۳ ریل مونتاژ و ۶ کلمپ پیشنهاد شده است. این روش باعث افزایش پایداری پنل در برابر فشار باد و کاهش خطر شکستگی می‌شود.

در صورت استفاده از ۶ کلمپ، منطقه مجاز برای نصب هر گیره حدود ۱۰ سانتی‌متر (۵٪ طول پنل) خواهد بود. اگرچه می‌توان با ۴ کلمپ هم پنل را نصب کرد، اما در این حالت فضای مجاز به ۸ سانتی‌متر (۴٪ طول) کاهش می‌یابد که نه‌تنها ریسک نصب را بالا می‌برد، بلکه فرصت کافی برای عیب‌یابی یا تنظیم دقیق را از بین می‌برد.

اهمیت انتخاب بهترین منطقه برای نصب کلمپ

بسیاری از پنل‌های خورشیدی، در طراحی خود امکان انتخاب بین مناطق مختلف نصب کلمپ را فراهم کرده‌اند تا متناسب با شرایط باد منطقه تنظیم شوند.

در مناطقی با بادهای شدید (مثل برخی نقاط استرالیا)، باید همیشه از مناطق کلمپ تقویت شده استفاده کرد، حتی اگر محل نصب به‌ظاهر در منطقه کم‌باد باشد.

چرا؟ چون هیچ‌کس نمی‌تواند پیش‌بینی کند که چه زمانی یک طوفان شدید ممکن است همه‌چیز را به‌هم بریزد. پس رعایت دستورالعمل‌های نصب، فقط یک انتخاب نیست، بلکه یک الزام برای ایمنی و ماندگاری سیستم است.

بررسی ولتاژ پنل‌های ۷۲ سلولی و چالش‌های نصب خانگی

پنل‌های خورشیدی ۶۰ سلولی معمولاً برای سیستم‌هایی با ولتاژ ۱۰۰۰ ولت DC طراحی شده‌اند. اما بسیاری از پنل‌های ۷۲ سلولی ظرفیت بالاتری دارند و می‌توانند تا ۱۵۰۰ ولت DC را پشتیبانی کنند.

با این حال، در برخی کشورها مثل استرالیا، حداکثر ولتاژ مجاز برای سیستم‌های خورشیدی خانگی ۶۰۰ ولت تعیین شده است. بنابراین اگر نصب به‌درستی انجام شود و طراحی سیستم متناسب با تجهیزات باشد، تفاوتی از نظر ایمنی یا عملکرد بین این دو پنل وجود نخواهد داشت.

اما مشکل زمانی ایجاد می‌شود که برخی پیمانکاران، بدون درنظر گرفتن ویژگی‌های فنی پنل‌های ۷۲ سلولی، آن‌ها را مانند پنل‌های معمولی ۶۰ سلولی نصب می‌کنند. در چنین شرایطی، ولتاژ نهایی ممکن است از حد مجاز سیستم یا اینورتر فراتر برود که این مسئله می‌تواند به تجهیزات آسیب بزند و حتی خطرات ایمنی جدی ایجاد کند.

مزایای اقتصادی استفاده از پنل خورشیدی ۷۲ سلولی

یکی از مزایای اصلی پنل‌های خورشیدی ۷۲ سلولی، قیمت کمتر به ازای هر وات تولیدی است. چون این پنل‌ها توان بیشتری دارند، معمولاً تعداد کمتری از آن‌ها برای تولید یک ظرفیت مشخص نیاز است.

برای مثال:

• یک سیستم خورشیدی ۵.۴ کیلوواتی می‌تواند با ۱۵ عدد پنل ۷۲ سلولی ۳۶۰ واتی پیاده‌سازی شود
• در حالی که برای همان ظرفیت، به ۱۸ عدد پنل ۶۰ سلولی ۳۰۰ واتی نیاز است

این تفاوت باعث صرفه‌جویی در موارد زیر می‌شود:

• هزینه خرید پنل
• زمان و نیروی کار برای نصب
• تعداد تجهیزات جانبی مانند ریل، کلمپ، اتصالات

اما این صرفه‌جویی فقط در صورتی واقعاً مؤثر است که:

• نصب مطابق با راهنمای سازنده باشد
• از ریل‌های تقویت‌ شده و کلمپ‌های مناسب استفاده شود. مثلاً برای بعضی از پنل‌ها، استفاده از ۳ ریل و ۶ کلمپ الزامی است؛ که اگر رعایت نشود، ممکن است هزینه‌های پنهانی بیشتری در بلندمدت ایجاد کند.

آیا پنل‌های ۷۲ سلولی برای پروژه شما مناسب هستند؟

در حالت کلی، هیچ دلیلی وجود ندارد که پنل‌های ۷۲ سلولی نتوانند در پروژه‌های خانگی استفاده شوند. این پنل‌ها پتانسیل خوبی برای کاهش هزینه دارند، به‌خصوص در پروژه‌هایی با متراژ مناسب و طراحی دقیق.

اما نصب موفقیت‌آمیز این پنل‌ها کاملاً وابسته به طراحی اصولی، نصب دقیق و رعایت استانداردهای فنی است. اگر تمام مراحل طبق راهنمای سازنده اجرا شود، این پنل‌ها می‌توانند انتخاب خوبی باشند.

از طرفی، بسیاری از پیمانکاران حتی با وجود آگاهی از مزایای اقتصادی پنل‌های ۷۲ سلولی، ترجیح می‌دهند همچنان از پنل‌های ۶۰ سلولی استفاده کنند. دلایل این تصمیم شامل موارد زیر است:

• پنل‌های ۶۰ سلولی با بیشتر سقف‌ها سازگارترند
• نصب آن‌ها سریع‌تر، ایمن‌تر و قابل پیش‌بینی‌تر است
• استفاده از یک سایز ثابت برای پروژه‌های مختلف، مدیریت و تدارکات را ساده‌تر می‌کند

تفاوت پیمانکاران حرفه‌ای و پیمانکاران سودجو

در بازار نصب سیستم‌های خورشیدی، دو نوع پیمانکار وجود دارد:

• پیمانکاران حرفه‌ای و مسئولیت‌ پذیر: این افراد با دقت، طراحی مناسب و هزینه واقعی پروژه را اجرا می‌کنند. اگر دنبال سرمایه‌گذاری مطمئن هستید، این گروه انتخاب درستی هستند even با پنل‌های بزرگ.
• پیمانکاران سودجو و ارزان‌ فروش: این دسته با وعده‌ی قیمت پایین، کیفیت اجرا را قربانی می‌کنند. استفاده نادرست از پنل‌های ۷۲ سلولی بدون درنظر گرفتن نوع سقف، زاویه تابش یا ولتاژ نهایی، ممکن است به خطای فنی و حتی خطر ایمنی منجر شود.

اگر شرکتی بدون بررسی شرایط فنی پروژه، صرفاً به‌خاطر ارزان‌تر بودن، پنل‌های ۷۲ سلولی را پیشنهاد می‌دهد، باید نسبت به نیت آن‌ها محتاط باشید.

توصیه مهم: در صورت نیاز به مشاوره برای انتخاب تجهیزات یا اجرای سیستم خورشیدی، با همیار سولار ما تماس بگیرید. تیم همیار سولار با تجربه‌ی بالا در پروژه‌های خانگی و صنعتی، راهنمایی‌تون می‌کنه.

پ.ن نهایی

• کلمپ یا نگه‌دارنده، تجهیزی است که پنل‌های خورشیدی را روی سازه فیکس می‌کند
• طوفان‌های استوایی در نیمکره جنوبی (مثل استرالیا) برخلاف نیمکره شمالی، در جهت عقربه‌های ساعت می‌چرخند