PSH چیست؟ معیار تابش خورشید و میزان تابش در ایران

انرژی خورشیدی یکی از مهم‌ترین منابع تجدیدپذیر در جهان است. اما برای محاسبه بازده واقعی یک سیستم خورشیدی فقط دانستن تعداد پنل‌ها کافی نیست. شاخصی به نام PSH (Peak Sun Hours) یا ساعات اوج تابش خورشید نقش کلیدی در برآورد میزان تولید برق دارد. بسیاری از افراد هنگام جستجو دنبال پاسخ این سوال هستند: PSH چیست و چگونه میزان تابش خورشید در ایران اندازه‌گیری می‌شود؟ در ادامه به زبان ساده این مفهوم را توضیح می‌دهیم، روش محاسبه انرژی خورشیدی را بررسی می‌کنیم و سپس به نقشه تابش خورشید در شهرهای ایران و تأثیر زاویه نصب پنل‌ها می‌پردازیم.

PSH چیست و چه نقشی در انرژی خورشیدی دارد؟

PSH یا ساعات اوج تابش خورشید شاخصی است برای تخمین میزان انرژی خورشیدی. توجه کنید که PSH همان ساعات روشنایی روز (از طلوع تا غروب) نیست؛ بلکه میانگین تابش خورشید در یک موقعیت مشخص است. این مقدار با واحد kWh/m² در روز اندازه‌گیری می‌شود.

به زبان ساده، یک PSH یعنی یک ساعت تابش خورشید با شدت ۱۰۰۰ وات بر مترمربع. اگر منطقه‌ای PSH برابر با ۵ داشته باشد، یعنی در آن نقطه معادل ۵ ساعت تابش کامل خورشید در روز دریافت می‌شود.

مثال ساده برای درک PSH

فرض کنید ظرف‌هایی به اندازه یک مترمربع دارید که هرکدام می‌توانند ۱۰۰۰ وات‌ساعت انرژی خورشیدی ذخیره کنند. هنگام ظهر تابستان، این ظرف در یک ساعت پر می‌شود (۱ kWh). اما در ساعات دیگر روز مدت بیشتری طول می‌کشد تا ظرف پر شود. مجموع این ساعات همان PSH روزانه است.

محاسبه انرژی خورشیدی با استفاده از PSH

اگر یک سیستم خورشیدی ۵ کیلووات در منطقه‌ای با میانگین سالانه PSH = ۵ داشته باشید:

• انرژی روزانه: 5 kW × 5 h = 25 kWh
• انرژی سالانه: 25 × 365 = 9125 kWh

(این محاسبه بدون در نظر گرفتن تلفات و استهلاک است.)

میزان PSH در ایران و تغییرات آن

در ایران میانگین PSH بسته به فصل و زاویه پنل‌ها متفاوت است. به‌ عنوان مثال در تهران:

• مقدار PSH سالیانه بین ۵ تا ۵.۵ است.
• در دی‌ماه ممکن است تا ۳.۸ کاهش یابد.
• در تیرماه به حدود ۵.۷ می‌رسد.
• میانگین سالیانه در نهایت حدود ۵ kWh/m²/day محاسبه می‌شود.

تأثیر زاویه پنل خورشیدی بر PSH

زاویه نصب پنل خورشیدی تاثیر مستقیم بر تابش دریافتی دارد:

• با زاویه ۳۵ درجه در تهران: PSH سالیانه حدود ۵.۰
• با زاویه ۵۰ درجه: PSH کمی کمتر و حدود ۴.۸

علت این تفاوت، تغییر مسیر خورشید در فصول مختلف است. در تابستان خورشید بالاتر قرار می‌گیرد و تابش بیشتری نسبت به زمستان دریافت می‌شود.

نقشه تابش خورشید در ایران

یکی از بهترین روش‌ها برای تخمین دقیق PSH استفاده از نقشه‌های تابش خورشیدی است. این نقشه‌ها میزان تابش در شهرهای مختلف را نشان می‌دهند و برای انتخاب محل مناسب نصب پنل یا نیروگاه خورشیدی بسیار کاربردی‌اند.

جهت دریافت نقشه های بروز تابش ، از سراسر جهان می توانید به وبسایت SolarGIS مراجعه نمایید

• دانلود نقشه تابش تمام شهرهای ایران از جمله تهران ، مشهد ، شیراز ، تبریز ، رشت ، یزد ، کرمان ، خرم آباد ، سمنان
• دانلود نقشه تابش تمام شهرهای سوریه
• دانلود نقشه تابش تمام شهرهای عراق
• دانلود نقشه تابش تمام شهرهای عمان
• دانلود نقشه تابش تمام شهرهای افغانستان

همچنین می‌توانید از وبسایت SolarGIS برای دسترسی به داده‌های جهانی تابش خورشید استفاده کنید.